Brederoo en Goethe hadden het al eerder begrepen
Hoe vreemd kan het gaan. Stijgende prijzen in de vakantieperiode door een beperkt aanbod en dus een beetje hamstervraag, en nu alles weer een beetje gaat lopen, komt er druk op de prijzen en wordt er weinig gekocht. De gevoelsmatige vertaalslag van de vrouw of man die de inkoop van grondstoffen doet om op het komende lagere niveau pas toe te slaan. Met geduld lijkt 5% prijsverschil zomaar verdiend.
Tenminste, als niemand in de fabriek om materiaal zit te springen. Een schone zaak, geduld. Want dat de prijzen dalend zijn is nu wel bekend en een echt herstel wordt de komende tijd niet voorzien. Terwijl de aardolie nu weer aantrekt…
Zo labiel is het met onze markt gesteld. Producenten in Europa moeten vrijwel altijd rekening houden met een levendige spotmarkt. De prijzen van standaardmaterialen uit Zuid-Amerika of het Verre-Oosten liggen gewoon lager. En flink ook. Nee, er is geen sprake van dumping. Men verkoopt aan Europese handelskantoren op de wereldmarktprijzen. Dollars - en zeker Euro's - zijn zeer welkom, waardoor de wens om te exporteren groot is. De hele wereld draait om geld, het is niet anders.
Achteraf bekeken is het weer te snel gegaan met de prijsstijgingen in de afgelopen maanden. Geknepen productie, soms door omstandigheden beïnvloed, het sonnet van Goethe volgend 'In der Beschränkung zeigt sich der Meister', het leidde tot de gewenste prijsverhogingen. Wanneer het motief van de aangekondigde verhogingen was: 'Verbetering van de marge', dan lusten wij er nog wel een paar. Dat willen wij ook heel graag, ja, maar dan moet je nu niet je productie al te sterk gaan opvoeren, want dan is het weer zo gedaan met die aardige marges.
Europa wordt een eiland. Afhankelijk van het Midden- en Verre-Oosten. De OPEC - met de gewenste prijs van aardolie toch nog dominant - de groeiende economieën van andere continenten, de invloed van een dalende Dollar, onze kredietkrisis en de teruggang van de vraag, het zijn zaken waar Europa rekening mee moet houden.
Kunststoffen - althans de grondstoffen - zullen in de komende jaren minder in 'ons' Europa worden geproduceerd. Dichter bij olie en gas staan nu de PE- en PP-units vele duizenden tonnen te produceren - en dat wordt alleen nog maar meer.
De grote Westerse - onder aanvoering van de V.S. - olieconcerns hebben al langere tijd een paar touwtjes in het Midden-Oosten stevig in handen. Door joint ventures aan te gaan met in de Emiraten gevestigde bedrijven wordt de marketing van polymeren simpelweg voortgezet via de bestaande kanalen in Europa. Het doet er niet meer toe waar de korrel is geproduceerd. Het is bulky business, het is daar goedkoper en dus is het slechts een logistieke operatie waar iedereen van kan genieten. Een fraai voorbeeld van globalisering. Klaar is Kees. Dat wil zeggen, Kees, dan krijg je op enige termijn niet meer de gelegenheid om in Geleen, Antwerpen, Geel, Bergen op Zoom of in Terneuzen lekker aan het werk te blijven in de polymerenindustrie.
De komende maanden gaat het misschien weer spannend worden door nieuwe tegenvallers of door berichten dat het ons toch niet zo goed gaat als wel gehoopt. Pessimisten, ook wel marktkenners genoemd, voorspellen dat de prijzen van kunststoffen tot het eind van dit jaar een verdere dalende trend zullen laten zien. Met een verwijzing naar de dalende monomeerprijzen, waar een groot verschil tussen de spot- en de contractprijzen zichtbaar wordt. Het gaat gewoon ons economisch nog lang niet goed, er is een flinke tik uitgedeeld, en de blauwe plekken bij bedrijven zijn nog lang niet hersteld, laat staan dat er sprake is van uitbreiding, nieuwbouw of anti-cyclische investeringen. Geld is schaars. En de consument blijft er liever op zitten.
LDPE laat een scherp voorbeeld zien van de verschillen die er in een markt kunnen voorkomen. Onder € 0,90/kg en boven € 1,05/kg. Het is niet meer van deze tijd, maar wanneer een grotere verwerker een brutoprijs berekend krijgt en aan het eind van het jaar een redelijke bonus krijgt (des te meer volume, des te hoger de bonus), dan zal dat ongetwijfeld in de laatste maanden van een jaar invloed hebben op de aankoopbeslissing. Echter, wanneer deze verschillen zodanig tussen een spot- en een contractprijs zijn, dan ga je toch twijfelen. Het wordt danook een lastig verhaal voor de toeleverancier en die moet tenslotte toch maandelijks wat toegeven. Wat in de oktobermaand gebeurd is.
Eenzelfde commentaar geldt voor HDPE en LLDPE. Er is voldoende aanbod, er komen goedkopere partijen uit Zuid-Amerika, de prijs staat onder druk.
Polypropyleen reageert ook weer eens veel te snel op het iets ruimere aanbod. Er is volumedruk, er moet geleverd worden, de prijs lijkt wel bijzaak. € 0,10/kg van de prijs eraf, in een paar weken tijd, het is nogal fors. Terwijl de monomeerprijs, althans de contractprijs toch niet meer dan € 0,03/kg ruimte bood tot verlaging.
De echte reden is dat de wereldmarktprijs overal lager lag dan in Europa. Als het gevaar van import groter en groter wordt, en de aanpassing snel tot stand moet komen, dan reageert de markt nerveus en snel. De eigen positie beschermend.
Polystyreen volgt de daling van het monomeer, waarbij de spotprijzen van de voorproducten benzeen en styreen bepalend zijn voor de marktprijs van PS.
Ook bij de andere polymeren - waarbij ABS en PMMA de uitzonderingen zijn - volgen de polymeerprijzen de teruglopende spot-monomeerprijzen. PA's, PBT's, en PET in standaardtypes gaan niet omhoog, het tegendeel lijkt eerder het geval. Speciale types van POM, ABS, PC-ABS en PC zijn daarentegen niet zo riant beschikbaar en zorgen qua levertijd en qua toeslagen voor de gewenste marges. Bij een matige vraag en een lichte toename van de beschikbare volumes kantelt deze kwetsbare grondstoffenmarkt de laatste tijd snel. Elke invloed van buitenaf is hoopvol of schadelijk, het kan vriezen en het kan dooien. We zijn onzeker.
Het is nog niet gedaan met de 'krisis'. De gevolgen ervan blijven onze markt flink in de greep houden.
november 2009